Hesaplama Metodolojisi

Tüm hesaplamalarımızın bilimsel temelini ve kullanılan formülleri burada açıklıyoruz.

Yaş Hesaplama Formülü

Yaş hesaplama en temel formdır. Doğum tarihi ile hedef tarih arasındaki fark hesaplanır.

Algoritma:

  1. Yıl Farkı: Hedef Yıl - Doğum Yılı
  2. Ay Kontrolü: Aktarılan yıl eksi yıl (doğum ayı > hedef ayı ise)
  3. Gün Kontrolü: Aktarılan ay eksi ay (doğum günü > hedef günü ise)
  4. Sonuç: Yıl, ay, gün cinsinden tam yaş

Örnek Hesaplama:

Doğum: 15.05.1990, Hedef: 27.03.2024

  1. Yıl: 2024 - 1990 = 34
  2. Ay: 3 (Mart) < 5 (Mayıs) → 1 yıl eksi, 34 - 1 = 33 yıl, 3 + 12 - 5 = 10 ay
  3. Gün: 27 > 15 → 27 - 15 = 12 gün
  4. Sonuç: 33 yıl 10 ay 12 gün

VKİ (BMI - Vücut Kitle Endeksi) Hesaplama

VKI = Kilo (kg) ÷ Boy (m)²

Kategoriler:

VKI Aralığı Kategori Anlamı
< 18.5 Zayıf Kilo ve beslenme yetersiz
18.5 - 24.9 Normal (Sağlıklı) İdeal kilo aralığı
25 - 29.9 Fazla Kilo Kilo vermeyi gerektirir
≥ 30 Obez Sağlık risk faktorü yüksek

Örnek:

Kilo: 70kg, Boy: 1.75m

VKI = 70 ÷ (1.75)² = 70 ÷ 3.0625 = 22.86 (Normal Kategori)

Limitasyonlar:

  • ❌ Kas kütlesini dikkate almaz (sporcu yüksek VKI gösterebilir)
  • ❌ Vücut yağ dağılımını göstermez
  • ❌ Yaşlı kişiler için doğru olmayabilir
  • ❌ Çocuklar için ayrı formül kullanılmalı

İdeal Kilo Hesaplama

Brouca Formülü:

👨 Erkekler: İdeal Kilo = 50 + (Boy - 150) × 0.75

👩 Kadınlar: İdeal Kilo = 45.5 + (Boy - 150) × 0.67

Örnek:

Erkek, 180cm: 50 + (180 - 150) × 0.75 = 50 + 22.5 = 72.5 kg

Sağlıklı Aralık: 72.5 × 0.9 = 65.25 kg (min), 72.5 × 1.1 = 79.75 kg (max)

Kalori Hesaplama - Harris-Benedict Formülü

Günlük kalori ihtiyacı (TDEE) hesaplamada kullanılan formül:

1. Adım: BMR (Bazal Metabolizma Hızı) Hesaplama

👨 Erkekler:

BMR = 88.362 + (13.397 × Kilo) + (4.799 × Boy) - (5.677 × Yaş)

👩 Kadınlar:

BMR = 447.593 + (9.247 × Kilo) + (3.098 × Boy) - (4.330 × Yaş)

2. Adım: TDEE = BMR × Aktivite Faktörü

Aktivite Seviyesi Faktör
Çok Az Aktif (Sedentary) 1.2
Az Aktif (Light) 1.375
Orta Aktif (Moderate) 1.55
Aktif (Active) 1.725
Çok Aktif (Very Active) 1.9

Örnek:

30 yaşında erkek, 70kg, 175cm, orta aktif:

BMR = 88.362 + (13.397 × 70) + (4.799 × 175) - (5.677 × 30)

BMR = 88.362 + 937.79 + 839.825 - 170.31 = 1695.67 kcal

TDEE = 1695.67 × 1.55 ≈ 2628 kcal/gün

Gebelik Hesaplama

Naegele Kuralı:

Beklenen Doğum Tarihi = Son Adet Tarihi + 280 gün (40 hafta)

Hampiye Haftaları:

  • 🫁 1. Trimester (1-13 hafta): Organ oluşumu
  • 💪 2. Trimester (14-26 hafta): Büyüme ve gelişme
  • 🍼 3. Trimester (27-40 hafta): Son hazırlık

Ovülasyon Hesaplama:

Verimli Dönem = Ovülasyon Günü ± 5 gün

Ovülasyon ≈ Adet Döngüsünün Ortası (28 gün döngü için 14. gün)

Emeklilik Yaşı Hesaplama (Türkiye - SSK)

Temel Kurallar:

  • 👩 Kadınlar: 58 yaş (2008 ve öncesi başlayanlar)
  • 👨 Erkekler: 60 yaş (2008 ve öncesi başlayanlar)
  • 📈 Kademeli Artış: 2008 sonrasından başlayanlar için yıllık 3 ay artış
  • 🎯 Maximum: 65 yaş (2036'de tamamlanır)

4A Kategorisi (Öğretmen, Hemşire):

  • 👩 Kadınlar: 52 yaş + 25 yıl prim
  • 👨 Erkekler: 55 yaş + 25 yıl prim

Veri Doğruluğu & Kısıtlamalar

Doğruluk Garantileri:

  • ✅ Matematik hesaplamalar %100 doğru
  • ✅ Tarih hesaplamalar Gregoryen takvimini temel alır
  • ✅ Formüller bilimsel literatürden alınmıştır

Kısıtlamalar:

  • ⚠️ Sağlık hesaplamaları tahmini ve bireyden bireye değişebilir
  • ⚠️ Yasal/resmî bilgiler untuk doğru kaynaktan doğrulanmalı
  • ⚠️ Özel durumlar (hastalık, engeli vb.) dikkate alınmaz

Kaynaklar

  • Harris, J. A., & Benedict, F. G. (1919). "A biometric study of human basal metabolism." Proc Natl Acad Sci.
  • WHO (Dünya Sağlık Örgütü): VKI Sınıflandırması
  • SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu): Emeklilik Yasası
  • Milli Eğitim Bakanlığı: Eğitim Yaş Gereklilikleri